JEZIORA SUWALSZCZYZNY

Garbaś

powierzchnia: 140,56 ha;
maksymalna głębokość: 48 m;
średnia głębokość: 20,9 m;
długość: 3400m;
maksymalna szerokość: 700 m;

Jest to jezior rynnowe z grupy tak zwanych jezior filipowskich. Przepływa przez nie rzeka Rospuda. Jezioro ma brzegi częściowo wyniosłe i stromo opadające, linię brzegową słabo urozmaiconą. Brzegi zachodnie i południowe są porośnięte lasami, wschodnie zaś - polne z lasankami na stromej skarpie.

Garbaś to akwen o znacznych cechach oligotroficznych, z wąską strefą litoralną - ubogą w roślinność nawodą i zanurzoną. Jest to jezioro sielawowo-leszczowe, obfite w ryby. Występują w nim okoń, leszcz, szczupak, lin, płoć, miętus, sieja, sum i węgorz.

Woda jeziora jest czysta, dość przejrzysta, dno piaszczyste, miejscami żwirowe - prawie wszędzie dostępne do kąpieli - lecz często niebezpieczne przez jego gwałtowne spadki.

Na wschodnim brzegu, gdzie rozciąga się wieś Matłak - archeolodzy odnaleźli najstarsze ślady pobytu człowieka na Suwalszczyźnie - z okresu środkowej epoki kamiennej (7 500 - 4 000 lat p.n.e.).

 

Hańcza

powierzchnia: 304,04 ha;
maksymalna głębokość: 108,5 m;
średnia głębokość: 38,7 m;
długość: 4530 m;
maksymalna szerokość: 1150 m;

Jest to najgłębsze jezioro w Polsce i jedno z większych na Suwalszczyźnie. Znajduje się na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego i jest objęte w całości ochroną rezerwatową.

Powstało z roztopu wód polodowcowych w głębokiej rynnie, stworzonej przez lodowiec. Przepływa przez nie rzeka Czarna Hańcza.
Hańcza jest akwenem oligotroficznym, z charakterem jeziora wysokogórskiego - czyste, przejrzyste, dobrze natelnione wody o skąpych osadach organicznych oraz niewielkiej żyzności. Żyją tu reliktowe gatunki fauny, jak głowacz pręgopłetwy, sieja, sielawa, stynka i kilka gatunków skorupiaków skandynawsko-bałtyckich. Jezioro należy do typu sielawowego. Intodukowano także w nim troć jeziorową.

Brzegi Hańczy to wysoczyzna, wyścielona u podnóża kamieniami tworzącymi tzw. kamienne plaże.

Warto zwiedzić : ruiny dworu Tomasza Świętopełka Mirskiego w Starej Hańczy

 

Jaczno

powierzchnia: 41 ha;
maksymalna głębokość: 19 m;
długość: 1600 m;
maksymalna szerokość: 550 m;

Jaczno jest jeziorem wytopiskowym i silnie eutroficznym, co daje rybom dobrą bazę pokarmową. Wodę ma czystą, o charakterystycznym odcieniu zieleni. Brzegi jeziora są od północy bardzo strome, a ich zbocza porośniete lasem. Dostęp do brzegów jest trudny i bagnisty. Występują liczne wysięki źródełek. Cały pas litoralu porasta bogata roślinność: trzciny pospolite, oczeret jeziorny, sitowie, skrzyp, tatarak, pałka itp. Spotkać tu także można bardzo rzadkie storczyki, skrzp olbrzymi i czosnek niedźwiedzi.

Dużą osobliwościa przyrodniczą są wiszące torfowiska źródliskowe na zachodnim brzegu Jaczna. Torfowisko ciągnie się wzdłuż brzegu jeziora na przestrzeni 800 metrów i ma szerokość od 30 do 60 m. Miąższość torfu przekracza w niektórych miejscach 2 m.

 

Kamienne

powierzchnia: 41,4 ha;
maksymalna głębokość: 20 m;
średnia głębokość: 6,4 m;
długość: 2570 m;
maksymalna szerokość: 320 m;

Jest to jezioro rynnowe, przepływowe, na szlaku rzeki Rospudy. Przypomina tak jak i Jezioro Bolesty - bardziej rzekę niż jezioro. Można powiedzieć iż Kamienne jest właściwie przedłużeniem Jeziora Rospuda. Linię brzegową ma słabo rozwiniętą, a wody czyste i przejrzyste. Brzegi wysokie i strome przechodzą nad jeziorem w piaszczyste i kamieniste. Takie też jest i dno, choć w niektórych miejscach także gliniaste, a w części południowej bagienne. Jezioro ma wiele ładnych miejsc do kąpieli - w części południowo-zachodniej zorganizowaną plażę i kąpielisko wraz z polem namiotowym. Kamienne to jezioro typu leszczowego.

 

Kolno


powierzchnia: 269,25 ha;
maksymalna głębokość: 6 m;
długość: 2200 m;
maksymalna szerokość: 2000 m;

Jezioro Kolno jest typu wytopiskowego, o znaczym zatorfieniu pobrzeży. Pierwotny poziom wód jeziora został obniżony o okło 80 cm z powodu melioracji i pogłębienia koryta rzeczki Kolniczanki. Brzegi jeziora są niedostępne i błotniste, porośnięte szerokim pasem szuwaru. Jego dno niemal całkowicie pokrywa kobierzec ramienic.

Z powodu niewielkiej głębokości, przy surowych zimach, występuje zjawisko duszenia się ryb (mała ilość wody pod lodem).

Kolno jest rajem dla wszelkiego ptactwa wodnego, które ma tutaj swoje tereny lęgowe. Właśnie z tego powodu utworzono w tym miejscu w 1960 r. rezerwat dla ich ochrony. Bardzo bogata jest fauna ptactwa rezerwatu. Można spotkać łabędzia niemego, kaczki, rybitwy, myszołowy, bąki, remizy, mewy śmieszki i szereg innych.
Ze względu na znaczne zatorfienie brzegów, dostęp do jeziora jest utrudniony.

---

Informacje zaczerpnięto z :

• S.Maciejewski "Po ziemi Suwalskiej"
• S.Maciejewski "Szlakami Północnej Suwalszczyzny"
• I.W. Baturowie "Po ziemi Augustowskiej"
• W.Batura "Szlakami Południowej Suwalszczyzny"
• J.Bacewicz "Podstawy wiedzy regionalnej ziemia suwalska"